Regering aangespoord om te stoppen met het gebruik van scholen als evacuatiecentra

MANILLA, Filipijnen – In de hele Filipijnen worden openbare scholen vaak gebruikt als evacuatiecentra tijdens rampen. Maar volgens de Tweede Congrescommissie voor Onderwijs (EDCOM 2) moet deze praktijk worden losgelaten, omdat het bijdraagt aan de leercrisis in het land.

EDCOM 2 wees erop dat volgens Republic Act (RA) nr. 10821, ook wel de Children's Emergency Relief and Protection Act, scholen alleen "als uiterste redmiddel en voor een strikt beperkte periode" als tijdelijke schuilplaats moeten dienen. In werkelijkheid is dit echter vaak niet het geval.

"Het voortdurende gebruik van klaslokalen als evacuatiecentra verergert de onderwijsonderbrekingen.... Veel scholen opereren vervolgens in tijdelijke leerruimtes... wat de congestie verergert en de onderwijskwaliteit verlaagt," aldus de commissie in haar Eindrapport, uitgebracht op 26 januari.

Er bestaat al een wet die de bouw van permanente evacuatiecentra in elke stad en gemeente in het land verplicht stelt — RA nr. 12076, ook wel de Ligtas Pinoy Centers Act, ondertekend door president Ferdinand Marcos Jr. in december 2024. Tijdens de ceremoniële ondertekening van de wet had Marcos gezegd dat scholen niet "de last van geïmproviseerde schuilplaatsen moeten dragen."

Het is een heel ander probleem wanneer scholen zelf door rampen worden getroffen. Enorme overstromingen en verwoestende winden tijdens zwaar weer, vernietigende aardbevingen en vulkanische onrust brengen meer ellende voor een onderwijssysteem dat al wordt geplaagd door een chronisch tekort aan faciliteiten.

Verwijzend naar gegevens van het Ministerie van Onderwijs (DepEd), zei EDCOM 2 dat meer dan 10.700 scholen werden getroffen door rampen alleen al van juni tot oktober 2025.

Alleen al in september 2025 werden meer dan 7.500 klaslokalen beschadigd bij de aardbeving met een magnitude van 6,9 die de provincie Cebu trof. Dit ontheemde meer dan 19.000 studenten en bijna 1.000 personeelsleden.

"Rampen zijn nu een van de meest ontwrichtende krachten die de leeromgeving in de Filipijnen vormgeven, waarbij herhaaldelijk schoolinfrastructuur wordt vernietigd en onderwijs op grote schaal wordt onderbroken," aldus EDCOM 2.

Na een ramp moeten studenten en leraren vaak genoegen nemen met tijdelijke ruimtes die niet bevorderlijk zijn voor het leren.

Zoals het nu is, heeft de Filipijnen al een tekort aan ten minste 165.443 klaslokalen, wat congestie veroorzaakt en scholen ertoe aanzet om meerdere shifts per dag te implementeren.

"Analyses tonen aan dat hoewel de gemiddelde verhouding tussen klaslokaal en leerling op nationaal niveau is verbeterd, congestie in specifieke divisies blijft bestaan, waarbij sommige scholen 75 tot meer dan 250 leerlingen per klaslokaal huisvesten en 2.233 openbare scholen gedwongen worden dubbele of zelfs driedubbele shifts te draaien om met de overmatige vraag om te gaan," aldus EDCOM 2.

Oude gebouwen, gebrek aan ingenieurs

Ook zijn niet alle bestaande faciliteiten in goede staat. EDCOM 2, verwijzend naar gegevens uit de National School Building Inventory, zei dat ongeveer een derde van de schoolgebouwen "grote rehabilitatie vereist, onafgemaakt is, of al is gemarkeerd als veroordeeld of voor veroordeling."

Ook zijn een aanzienlijk aantal schoolgebouwen oud. Van de 330.000 schoolgebouwen in het hele land zijn er ongeveer 123.000 al meer dan 25 jaar oud, terwijl bijna 24.000 ouder zijn dan 50 jaar — wat overeenkomt met naar schatting 2,5 miljoen verouderende klaslokalen. DepEd-normen schrijven een levensduur van 25 jaar voor klaslokaalontwerpingen voor.

"Zonder een substantiële opschaling in vervanging en systematische rehabilitatie, zal een toenemend deel van de klaslokalen tegen 2040 in slechte staat raken.... Het resultaat is een groeiend infrastructuurtekort dat niet kan worden aangepakt door alleen routineonderhoud, maar in plaats daarvan langetermijnkapitaalplanning, snellere vervangingscycli en nauwere afstemming op bijgewerkte nationale bouwvoorschriften en klimaatbestendigheidsstandaarden vereist," aldus EDCOM 2.

De commissie wees ook op de "alarmerende" situatie binnen het DepEd als het gaat om technisch personeel, waarbij slechts 169 van de 224 divisies ingenieursfuncties hebben.

Bovendien "ontvangt elke divisie slechts één ingenieursfunctie, ongeacht de omvang — of het nu gaat om toezicht op 13 scholen in San Juan City of 1.275 scholen in Leyte."

Deze opzet "negeert de realiteit dat divisie-ingenieurs complexe verantwoordelijkheden moeten behandelen, variërend van locatie-identificatie, vergunningsverwerking, bouwtoezicht en nalevingsverificatie over alle scholen in hun rechtsgebied," aldus EDCOM 2.

Alternatieven voor DPWH

Om vooruitgang te boeken bij het aanpakken van het klaslokaaltekort, het vervangen van verouderende schoolgebouwen en het maken van infrastructuur die bestand is tegen rampen, herhaalde EDCOM 2 de noodzaak van alternatieven voor het Ministerie van Openbare Werken en Snelwegen (DPWH).

De DPWH is het agentschap dat belast is met het bouwen van klaslokalen, maar de prestaties zijn treurig geweest. In 2025 waren slechts 60 van de beoogde 1.700 klaslokalen voltooid toen het jaar bijna voorbij was — slechts 3,53%.

De aanbevelingen van EDCOM 2 omvatten het inschakelen van publiek-private partnerschappen en het toestaan dat lokale overheidseenheden (LGU's) de leiding nemen over de bouw van klaslokalen, op voorwaarde dat nationale normen worden gevolgd.

In verband daarmee zou het onlangs aangenomen Senate Bill nr. 1482 LGU's en niet-gouvernementele organisaties machtigen om klaslokalen te bouwen onder het voorgestelde Classroom-Building Acceleration Program. Senatoren keurden dit wetsvoorstel op 26 januari in derde en laatste lezing goed, met een stemming van 22-0-0.

EDCOM 2 merkte ook op dat "het verminderen van congestie niet alleen op bouw kan vertrouwen." Het riep op tot versterking van voucher- en studiebeurzenprogramma's die leerlingen van openbare scholen in staat zouden stellen over te stappen naar particuliere scholen die hen kunnen opvangen. – Rappler.com