Miesiące letnie się rozgrzewają, podobnie jak przesłuchania kongresowe dotyczące reakcji rządu na globalny kryzys naftowy.

15 kwietnia menedżerowie ekonomiczni stawili się przed Izbą Reprezentantów, aby wyjaśnić, dlaczego rząd pozornie wstrzymuje się z zawieszeniem podatków paliwowych. Choć prezydent Ferdinand Marcos Jr. zawiesił już akcyzę na naftę i gaz płynny (LPG), nie zrobił tego w przypadku oleju napędowego i benzyny.

Przewodniczący komisji ds. środków i sposobów Izby, Miro Quimbo, przedstawił dane rzekomo pokazujące, że olej napędowy i benzyna stanowią mniej więcej równy udział w dochodach gospodarstw domowych we wszystkich grupach dochodowych — około 12 do 13%. Implikacją jest, że akcyza na paliwa obciąża biednych tak samo jak bogatych, więc podatki powinny zostać zawieszone.

Jest tylko jeden problem: nie upubliczniono żadnej metodologii, więc liczb nie można niezależnie zweryfikować. Korzystając z mikrodanych z Badania Dochodów i Wydatków Rodzin (FIES) z 2023 roku, rzeczywiste udziały są około sześciokrotnie mniejsze — około 2 do 2,5% dochodu gospodarstwa domowego — i stosunkowo płaskie w decylach (patrz Rysunek 1).

Tak duża różnica jest bardziej prawdopodobnie różnicą definicyjną (na przykład inny mianownik lub pośrednie zużycie paliwa śledzone przez powiązania nakładów-wyników) niż błędem arytmetycznym. Ale bez ujawnienia, nie możemy naprawdę tego stwierdzić. Komisja powinna poprosić swój personel o udostępnienie podstawowych obliczeń.

Rysunek 1.

Kilka tygodni temu były poseł Raoul Manuel pokazał na Facebooku dane, które pozornie dowodzą, że biedne gospodarstwa domowe są najbardziej obciążone podatkami od oleju napędowego i benzyny. Ale on (lub osoba, która przeliczała liczby) użył niestandardowej metodologii, która obejmuje tylko gospodarstwa domowe, które wydają jakąkolwiek kwotę na paliwo bezpośrednio.

Konkretnie, podzielili całkowite wydatki na paliwo przez dochód z pracy, warunkując na gospodarstwach domowych, które bezpośrednio kupiły paliwo. Wynikają z tego dwa problemy. Po pierwsze, większość biednych gospodarstw domowych nie kupuje oleju napędowego ani benzyny bezpośrednio (konsumują paliwo pośrednio poprzez opłaty za jeepney, ceny żywności i ceny towarów), więc warunkowanie na bezpośrednich nabywcach usuwa je z próby i mechanicznie zawyża wskaźnik dla tych, którzy pozostają.

Po drugie, dochód z pracy zaniża całkowity dochód dla biednych gospodarstw domowych, które również polegają na transferach, samozatrudnieniu i dochodach z gospodarstw rolnych. Właściwym przedmiotem polityki jest bezwarunkowe obciążenie wszystkich gospodarstw domowych, a nie warunkowe obciążenie wśród bezpośrednich nabywców (patrz Rysunek 2).

Jeśli nie możemy nawet zgodzić się co do tego, co mówią dane, polityka oparta na dowodach staje się niemożliwa.

Rysunek 2.

Czy podatki paliwowe są regresywne?

Twierdzenie, że podatki paliwowe są „regresywne" — że szkodzą biednym bardziej niż bogatym — jest jednym z najbardziej uporczywych mitów w filipińskich debatach nad polityką fiskalną. Brzmi intuicyjnie: każdy potrzebuje paliwa, więc płaski podatek za litr musi bardziej obciążać tych, którzy mają mniej.

Ale dane opowiadają inną historię.

W notatce politycznej, którą opublikowałem w marcu, użyłem FIES 2023 i filipińskiej tablicy nakładów-wyników, aby prześledzić, kto faktycznie ponosi ciężar akcyzy na paliwa. Dolne 30% gospodarstw domowych przechwyciłoby tylko około 17% wszelkich utraconych dochodów z akcyzy na benzynę i zaledwie 2,5% utraconych dochodów z akcyzy na olej napędowy. Górne 30% przechwyciłoby 48% benzyny i 85% oleju napędowego. Sama najbogatsza dziesiąta część filipińskich gospodarstw domowych zatrzymałaby 54% jakiejkolwiek ulgi podatkowej na olej napędowy. (Te szacunki łączą bezpośrednie zakupy paliwa przez gospodarstwa domowe z FIES z pośrednim zużyciem paliwa śledzonym przez filipińską tablicę nakładów-wyników, zakładając pełne przeniesienie akcyzy na konsumentów końcowych — standardowe założenie w literaturze dotyczącej incydencji.)

To sprawia, że akcyza na paliwa jest w najgorszym przypadku mniej więcej proporcjonalna — i łagodnie progresywna, gdy pośrednie efekty są śledzone przez tablicę nakładów-wyników. Ale decydującym punktem dla polityki nie jest dokładny kształt obciążenia; to kształt korzyści z zawieszenia. W tym sensie staje się to faktycznie prezentem dla gospodarstw domowych o wyższych dochodach, posiadających samochody. Zawieszenie podatku jest regresywne w swoim wpływie dystrybucyjnym, nawet jeśli sam podatek nie jest. Zawieszenie akcyzy na paliwa byłoby prezentem dla górnych decyli, a nie dla biednych jeżdżących jeepney.

Ostatnie filipińskie dowody wskazują to samo w przypadku podatku od wartości dodanej (VAT). W rozprawie doktorskiej w UP School of Economics moja przyjaciółka Mae Hyacinth Kiocho przeprowadziła analizę incydencji podatków konsumpcyjnych i wydatków społecznych przy użyciu badań rządowych i stwierdza, że VAT, w wdrożeniu, jest bliższy proporcjonalności niż regresywności.

Mechanizm jest prosty: podstawowa żywność, edukacja i zdrowie (które stanowią większy udział w budżetach biednych gospodarstw domowych) są już zwolnione z VAT, podczas gdy towary podlegające opodatkowaniu spadają bardziej na koszyki konsumpcyjne o wyższych dochodach. Jest to zgodne z wcześniejszą pracą Filipińskiego Instytutu Badań Rozwojowych i Banku Światowego nad filipińską incydencją podatkową.

Te ustalenia są sprzeczne z konwencjonalną mądrością powtarzaną na przesłuchaniach kongresowych i w talk show. Różnica polega na tym, że opierają się one na danych, a nie na odczuciach.

Uznanie tam, gdzie się należy

Pomimo podpisania ustawy Republiki 12316 w marcu (prawo, które upoważnia go do zawieszenia akcyzy na paliwa, gdy ropa z Dubaju przekroczy 80 USD za baryłkę), Marcos faktycznie nie skorzystał z tego uprawnienia. W efekcie zignorował prawo.

Jego menedżerowie ekonomiczni, szczególnie w Departamencie Finansów (DOF) i Komitecie Koordynacji Budżetu Rozwojowego (DBCC), odpierają presję Kongresu na zawieszenie akcyzy. Rozumieją, ponownie na podstawie danych, że ogólne zawieszenie kosztowałoby ponad sto miliardów peso, dostarczając większość korzyści najbogatszym gospodarstwom domowym. Ceny ropy również nieco spadły ze swoich szczytów, zmniejszając pilność.

Kwietniowa prognoza gospodarcza świata 2026 Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW) popiera to stanowisko. MFW wyraźnie ostrzega przed szeroko zakrojonymi pakietami fiskalnymi w odpowiedzi na wstrząs naftowy, zalecając zamiast tego, aby wsparcie fiskalne było „celowane, terminowe, tymczasowe i finansowane w ramach obecnych ram budżetowych poprzez zmianę priorytetów wydatków". To jest zasadniczo to, o co argumentują filipińscy menedżerowie ekonomiczni.

Ale to nie znaczy, że rząd wykonuje fantastyczną robotę w czasie kryzysu. Muszą wzmocnić wysiłki po drugiej stronie równania: celowana pomoc, która powinna zastąpić zawieszenie akcyzy.

Transfery gotówkowe do najbiedniejszych gospodarstw domowych były powolne. Rozszerzony program Pantawid Pasada dla kierowców pojazdów użyteczności publicznej trwał tygodnie dłużej, niż powinien. Dystrybucja Ayuda pozostaje nękana przez wycieki, słabe targetowanie i opóźnienia. A utrata Listahanan, głównej listy biednych gospodarstw domowych DSWD, sprawiła, że targetowanie stało się jeszcze trudniejsze.

Co musi się wydarzyć

W miarę jak kryzys się utrzymuje, debata nad akcyzą na paliwa nie zniknie. Ceny ropy pozostają zmienne, a polityczna pokusa zawieszenia podatków powróci za każdym razem, gdy ceny gwałtownie wzrosną. Aby oprzeć się tej pokusie, rząd musi zrobić dwie rzeczy dobrze.

Po pierwsze, agresywnie inwestować w systemy dostarczania ayuda. Naprawić bazy danych beneficjentów. Przyspieszyć digitalizację. Sprawić, aby następnym razem, gdy ceny ropy gwałtownie wzrosną, celowa pomoc mogła zostać wdrożona w ciągu dni, a nie tygodni. Jeśli infrastruktura targetowania działa cuda, argumentacja za ogólnymi cięciami podatkowymi upada.

Po drugie, gdy tworzymy politykę ekonomiczną w tych trudnych czasach, musimy podwoić udostępnianie danych i przejrzystość. Przesłuchania kongresowe przebiegałyby znacznie płynniej, gdyby dane przedstawiane w celu uzasadnienia ustawodawstwa były opatrzone materiałami replikacyjnymi — zbiorem danych, metodologią i idealnie kodem. Jeśli przedstawione liczby nie mogą przetrwać kontroli, nie powinny kształtować polityki. (Dane i kod użyte do mojej własnej notatki politycznej dotyczącej zawieszenia podatku paliwowego są przesłane na Github, aby każdy mógł je sprawdzić.)

Dowody są jasne: akcyza na paliwa na Filipinach nie jest regresywna, podobnie jak VAT. To nie są opinie: to są ustalenia z danych z badań gospodarstw domowych, które każdy może zweryfikować. Pytanie brzmi, czy nasi prawodawcy (i inni interesariusze polityki) są gotowi zaangażować się w dowody, czy też będą dalej forsować liczby, które się nie zgadzają. – Rappler.com

Dr. JC Punongbayan jest adiunktem w UP School of Economics i autorem False Nostalgia: The Marcos "Golden Age" Myths and How to Debunk Them. W 2024 roku otrzymał nagrodę The Outstanding Young Men (TOYM) za ekonomię. Śledź go na Instagramie (@jcpunongbayan).

Kliknij tutaj, aby zobaczyć więcej artykułów In This Economy