Kiedy prezydent Ferdinand Marcos Jr. po raz pierwszy przemówił na Zgromadzeniu Ogólnym Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNGA) w 2022 roku, był innym prezydentem w innym czasie na świecie. 

Był wrzesień 2022 roku, zaledwie kilka miesięcy po tym, jak wygrał jako pierwszy filipiński prezydent wybrany przez większość od czasu obalenia swojego imiennika i ojca, zmarłego dyktatora Ferdinanda E. Marcosa. Jego sojusze polityczne wciąż były nienaruszone, a Manila dopiero zaczynała wyznaczać swoje miejsce na świecie pod drugą prezydencją Marcosa.

Przeskakując do marca 2026 roku, Marcos wraca do Organizacji Narodów Zjednoczonych bardziej zmęczony wewnętrznymi wstrząsami i kryzysami – z których wiele było jego własnym dziełem – z jakimi musiał się zmierzyć, na tle porządku światowego, który zmienia się na naszych oczach.

Prezydent przebywa w Nowym Jorku od 9 do 10 marca, aby przemówić podczas 70. sesji Komisji ds. Statusu Kobiet, a także podczas specjalnej sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ (UNGA). Spotka się również z Sekretarzem Generalnym ONZ Antonio Guterresem.

Wizyta Marcosa w Nowym Jorku zawsze miała być jego ostatnim osobistym wsparciem dla starań Filipin o zdobycie miejsca jako niestały członek potężnej Rady Bezpieczeństwa ONZ na lata 2027–2028. Głosowanie ma odbyć się w czerwcu 2026 roku.

Marcos i Filipiny od dawna podkreślają znaczenie współpracy mocarstw średnich i mniejszych państw w kształtowaniu własnego przeznaczenia w obliczu rywalizacji supermocarstw między Stanami Zjednoczonymi a Chinami.

Pociski wciąż są wystrzeliwane w rejonie Zatoki, wywołane „prewencyjnym" atakiem Stanów Zjednoczonych, niegdyś dostawcy systemu międzynarodowego opartego na zasadach, normach i przewidywalności. Bliżej domu, na wodach, które nazywa Zachodnim Morzem Filipińskim, Manila nadal staje w obliczu Chin, które również otwarcie łamią prawo międzynarodowe, w tym ciężko wywalczone orzeczenie arbitrażowe z 2016 roku.

Dlaczego miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ? 

"Bakit nga ba mahalaga na magkaroon tayo ng seat sa UN Security Council? Uulitin po natin, mahalaga po ito dahil nagbibigay ito sa Pilipinas ng kapangyarihan at boses sa mga usaping global safety at security. Importante po ang mga usaping ito para sa mga Pilipino at mga mamamayan mula sa mga developing countries. May impact po ito sa ating sovereignty, maritime security, sa global economy at sa safety ng ating Overseas Filipino Workers (OFW)," powiedziała rzeczniczka Departamentu Spraw Zagranicznych (DFA), sekretarz pomocniczy Angelica Escalona podczas briefingu 7 marca. 

(Dlaczego dla Filipin ważne jest uzyskanie miejsca w Radzie Bezpieczeństwa ONZ? Jest to ważne, ponieważ daje Filipinom władzę i głos w dyskusjach na temat globalnego bezpieczeństwa i ochrony. Jest to ważne dla Filipińczyków i dla ludzi z krajów rozwijających się. Ma to wpływ na suwerenność, bezpieczeństwo morskie, globalną gospodarkę i bezpieczeństwo naszych filipińskich pracowników za granicą.)

To nie tylko Marcos zmienił się w zachowaniu i okolicznościach od czasu swojej ostatniej wizyty w UNGA. Świat zmienił się dramatycznie od tamtego czasu – jeszcze bardziej, nawet w ciągu ostatnich dwóch tygodni.

Kiedy Marcos mówił o „przesunięciach tektonicznych" w swoim przemówieniu w 2022 roku, odnosił się głównie do zmian i zakłóceń spowodowanych pandemią COVID-19, wojną Rosji na Ukrainie i postępem technologicznym.

„Poszerzające się geopolityczne bieguny i zaostrzająca się strategiczna konkurencja przekształcają międzynarodowy krajobraz polityczny. Głęboki brak zaufania wywiera ogromne naciski na nasz system wielostronny" – powiedział Marcos w 2022 roku. 

Od tego czasu napięcie wzrosło wykładniczo.

Przed końcem lutego 2026 roku USA, sojusznik traktatowy Filipin i stały członek Rady Bezpieczeństwa ONZ, przeprowadziły to, co czasami określały jako ataki prewencyjne na Iran, wraz z Izraelem. Wyjaśnienia prezydenta Donalda Trumpa i jego administracji dotyczące tych ataków i „nieuchronnego" zagrożenia, które by je uzasadniało, były w najlepszym razie chaotyczne.

Iran odpowiedział, atakując swoich sąsiadów w Zatoce, a także Izrael. To konflikt, który doprowadził znaczną część Bliskiego Wschodu do zastoju. Chociaż konflikt nie dotyczy bezpośrednio Filipin, jego skutki odczuto natychmiast – w zakresie bezpieczeństwa milionów filipińskich pracowników za granicą w regionie oraz cen ropy w kraju.

Malacañang i DFA przedstawiły wizytę w Nowym Jorku również w kontekście napięć na Bliskim Wschodzie.

"Napakahalaga po ng biyaheng ito, ito po ang tamang pagkakataon dahil sa mga nangyayari ngayon sa Middle East. Ang UN ang pinakaangkop na lugar upang manawagan ang ating Pangulo para sa kapayapaan sa Middle East at sa kaligtasan ng lahat ng mga sibilyan lalo na ng ating mga kababayan," wyjaśniła Escalona. 

(Ta podróż jest ważna i ma miejsce w odpowiednim czasie ze względu na to, co dzieje się na Bliskim Wschodzie. ONZ jest najlepszą platformą dla prezydenta do wezwania do pokoju na Bliskim Wschodzie i bezpieczeństwa cywilów, szczególnie naszych rodaków.) 

Sytuacja na Bliskim Wschodzie będzie również przedmiotem obrad podczas spotkania Marcosa z Guterresem, którego kadencja jako Sekretarza Generalnego ONZ kończy się w 2026 roku. 

Guterres potępił eskalację wrogości na Bliskim Wschodzie, szczególnie „użycie siły przez Stany Zjednoczone i Izrael przeciwko Iranowi oraz późniejszy odwet Iranu w całym regionie, [podważający] międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo." 

Marcos był mniej stanowczy w swojej retoryce dotyczącej sytuacji w regionie, ale wezwał do zaprzestania działań wojennych. 

Głos Filipin w regionie i na świecie 

Kampania Filipin o miejsce w Radzie Bezpieczeństwa ONZ była dość publiczna i widoczna i była niemal stałym tematem rozmów dyplomatów i prezydenta. Kirgistan, który nigdy nie był członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ, również ubiega się o miejsce w kadencji 2027–2028.

Dla Manili znaczenie tego miejsca zawsze dotyczyło posiadania głosu w kwestiach bezpieczeństwa globalnego i wiary w system wielostronny, pomimo jego boleśnie oczywistych wad i ograniczeń. Podczas gdy komentatorzy często podkreślali znaczenie miejsca w Radzie Bezpieczeństwa ONZ w kontekście sporu Filipin z supermocarstwem Chinami na Morzu Południowochińskim, sama Manila była świadoma sygnalizowania, że niekoniecznie będzie to priorytetem, jeśli zabezpieczy miejsce w radzie.

Filipiny w końcu równoważą kolejne gigantyczne zadanie: przewodnictwo w Stowarzyszeniu Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) w tym samym roku, co konflikt graniczny między Tajlandią a Kambodżą, Myanmar, który jeszcze nie zastosował się do Konsensusu 5-Punktowego, i aspiracje do zawarcia Kodeksu Postępowania (COC) dla Morza Południowochińskiego.

Argument można uprościć w ten sposób: miejsce dla Filipin w Radzie Bezpieczeństwa ONZ oznacza głos z moralną przewagą, który stoi za prawem międzynarodowym i porządkiem opartym na zasadach w najszerszym znaczeniu – a nie tylko w odniesieniu do swoich konkretnych interesów morskich.

Rada Bezpieczeństwa ONZ jest uważana za najpotężniejszy organ ONZ i ma za zadanie podtrzymywanie „międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa zgodnie z zasadami i celami Organizacji Narodów Zjednoczonych". Przed Zgromadzeniem Ogólnym ONZ państwa członkowskie wyrażają swoje stanowiska. To w Radzie Bezpieczeństwa ONZ te stanowiska są teoretycznie przekładane na działania.

Pięć krajów jest stałymi członkami Rady Bezpieczeństwa ONZ i ma prawo weta, co oznacza, że jeden głos z ich strony może udaremnić każdą rezolucję lub proponowane działanie. To Chiny, Francja, Rosja, Wielka Brytania i USA.

Filipiny należą do tych, którzy wezwali do reform i lepszej inkluzywności w Radzie Bezpieczeństwa ONZ, a także „wzmocnionego Zgromadzenia Ogólnego, które może rozliczać Radę" – powiedział Marcos w 2022 roku.

Ostatni raz Manila posiadała niestałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa w latach 2004–2005, czyli dwie dekady temu. Wcześniej zajmowała miejsca w 1957, 1963 i w latach 1980–1981.

Oficjalna delegacja Marcosa na dwudniową wizytę roboczą obejmuje pierwszą damę Louise Araneta-Marcos, sekretarza spraw zagranicznych Marię Theresę Lazaro, sekretarza ds. pracowników migrujących Hansa Leo Cacdaca, doradcę prezydenta ds. pokoju, pojednania i jedności sekretarza Carlito Galveza Jr. oraz p.o. sekretarza ds. komunikacji Dave'a Gomeza. – Rappler.com